4 Beoogde opbrengst

4.1 Doelstellingen

In aansluiting op het landelijke beleidskader worden de volgende doelstellingen nagestreefd:

1. Het aantal doelgroepkinderen dat aan effectieve voor- en vroegschoolse programma's deelneemt, in de gemeenten die in de subsidiebeschikking zijn genoemd, is in 2006 hoger dan in 2002 (nulmeting in voorjaar 2002).
   
2. De afstand in leerprestaties tussen autochtone leerlingen met laag opgeleide ouders en het landelijk gemiddelde is in 2006 kleiner dan in 2002. Het prima-cohort onderzoek (gebiedsrapport Drenthe) en de te verzamelen gegevens over de leerprestaties taal en rekenen in de groepen 2, 4, 6 en 8 worden daarvoor gebruikt.
   
3. Het percentage leerlingen, behorend tot de groep autochtone leerlingen van laag opgeleide ouders, dat uitstroomt naar havo/vwo is in 2006 met 4 % gestegen ten opzichte van 2002.
   
4. Jaarlijks worden de uitstroomcijfers van de 18 deelnemende scholen (OKP- en volgscholen) opgevraagd en getotaliseerd.
   
5. De taalachterstand van de 0.25 leerlingen ten opzichte van de ongewogen leerlingen bij
   
6. het verlaten van de basisschool is in 2006 verminderd ten opzichte van 2002. De
   
7. eindtoetsscore basisonderwijs van 2002 wordt gebruikt als nulmeting. Na de nulmeting zal in onderling overleg een meetbare doelstelling worden geformuleerd.
   
8. In 2006 is er een doorgaande lijn van primair naar voortgezet onderwijs in de aanpak van
   

begrijpend lezen en het gebruik van de Nederlandse Taal in de overige vakken.

4.2 Monitoring en evaluatie

In januari 2001 hebben de twaalf Drentse gemeenten, het college van Gedeputeerde Staten van Drenthe en de Vereniging van Drentse Gemeenten een convenant afgesloten met de Stichting Oberon om gezamenlijk via een gefaseerde werkwijze te komen tot een gemeentelijke onderwijs- en jeugdmonitor. Deze dient zowel op gemeentelijk als provinciaal niveau inzicht geven in de onderwijspositie van leerlingen.
Binnen een driejarig traject is reeds begonnen met het opzetten van een basismonitor voor elke gemeente.
Als eerste wordt gekozen voor een basismodule VVE en een module taal- en rekenprestaties in het primair onderwijs. Per gemeente kan het basispakket modulair worden uitgebreid.

In het kader van het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid vindt er jaarlijkse een evaluatie plaats. Kobalt voor onderwijs en jeugd levert hiertoe feitelijke gegevens en scores per gemeente op. In deze evaluatie worden onder meer cijfermatige gegevens verzameld van deelnemende peuterspeelzalen en scholen voor primair en voortgezet onderwijs.
Totdat de Drentse monitor operationeel is, zal deze jaarlijkse cyclus worden voortgezet. Daarnaast wordt gemeenten en scholen geadviseerd te blijven deelnemen aan het Prima-cohort onderzoek.

De evaluatie-opzet van het Onderwijskansenplan Drenthe wordt nader uitgewerkt in de periode januari-maart 2002. Uitgangspunt hierbij is artikel 3 lid 1a en 1b van de subsidiebeschikking. Streven is zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande ontwikkelingen.

4.3 De relatie tussen het Onderwijskansenplan en het Gemeentelijk Onderwijs-achterstandenbeleid

Om de relatie tussen het Onderwijskansenplan en het gemeentelijk onderwijs-achterstandenbeleid te leggen, worden twee strategieën gevolgd:

a. Voorgestelde inhoudelijke aanpak
De uitvoering van activiteiten binnen de huidige planperiode is nog in volle gang. De aandacht voor evaluatie en monitoring speelt in dit jaar in bijzondere mate.
De gemeenten zijn op dit moment bezig zich voor te bereiden op de GOA-planperiode 2002-2006, veel gemeenten kiezen ervoor om het beleid te ontwikkelen in nauwe samenspraak met het veld.
In een aantal gemeenten wordt hard gewerkt om de VVE-regeling op een effectieve wijze in te zetten.
Al deze ontwikkelingen vragen van scholen en deelnemende instellingen tijd en aandacht. De ervaring leert dat scholen veel behoefte hebben aan een integrale, samenhangende aanpak, waarbij hun eigen problematiek en/of de problematiek rondom de school uitgangspunt van handelen is.
Het streven is om bij de uitwerking van het plan van aanpak voor Onderwijskansenscholen aan te sluiten bij de lopende ontwikkelingen. Dit betekent dat planontwikkeling GOA-VVE en planontwikkeling Onderwijskansenscholen op elkaar worden afgestemd, dan wel integraal worden uitgewerkt.

Om een geïntegreerde aanpak te bevorderen is door Kobalt voor onderwijs en jeugd in de afgelopen twee jaar gewerkt aan de ontwikkeling van een instrument, dat hierbij als hulpmiddel kan worden ingezet. Het gaat om het traject Kansschool. Een werkwijze, waarbij samen met de school een analyse wordt gemaakt van de huidige situatie, op basis van 91 kwaliteitscriteria, verdeeld over vijf gebieden. De criteria sluiten voor het grootse deel aan bij de standaarden van het Integraal Schooltoezicht en zijn deels een verdieping met onderdelen, waarvan op basis van onderzoek en ervaring is gebleken dat ze relevant zijn in het verbeteren van onderwijskansen van kinderen.
Op basis van de analyse gaan scholen een doelgericht verbeteringstraject in, met als bijkomend positief resultaat dat het ´keurmerk Kansschool´ kan worden verkregen. Op deze wijze denken we scholen te stimuleren om vanuit een positief imago, een gerichte impuls te kunnen geven aan het verbeteren van onderwijskansen van kinderen.

Door dit traject onderdeel te laten zijn van de integrale beleidsvorming in het kader van het GOA-beleid, is het mogelijk om maatregelen, die tot stand komen in samenwerking met andere beleidssectoren dan wel beleidsontwikkelingen, op een effectieve wijze hierop af te stemmen. Zo kunnen ontwikkelingen elkaar versterken.

In de aanpak van de Onderwijskansenscholen wordt het traject Kansschool als basis benut om het Kansplan van de school in te vullen. Daarnaast zullen (zo mogelijk geactualiseerde) gegevens van de inspectie (IST en RST) benut worden, de evaluatiegegevens van het GOA-beleid, gegevens uit het Prima-cohortonderzoek, bevindingen/ervaringsgegevens van de schoolbegeleidingsdienst, danwel andere ondersteunende instellingen en gegevens van instellingen waarmee wordt samengewerkt, bijvoorbeeld in het kader van de VVE-regeling.

Bij de invulling van het Kansplan wordt een samenhangend overzicht gemaakt van de aard van interventies, de wijze van evalueren, het beoogde tijdpad, de rol van de school en de mogelijke rol van ondersteuningsinstellingen. De scholen bepalen in het traject Kansschool zelf welke ondersteuning/professionalisering zij willen afnemen. De trajectbegeleider kan hierin adviseren.
De beoogde resultaten zullen worden vastgelegd in concrete/meetbare doelen, zowel in termen van onderwijsresultaten, als van de vormgeving van het onderwijs.
Streven is om in het Kansplan een samenhangend ondersteuningsaanbod op te nemen, waarbij uitgegaan wordt van de opvatting dat ondersteuning gericht is op de versterking van de eigen kwaliteiten en capaciteiten van de betrokkenen in de school en dat ondersteuning op zichtbare/effectieve wijze moet bijdragen aan de vastgestelde doelen c.q. te behalen resultaten.

b. Regionale aanpak
Een goede aansluiting vinden tussen voorgenomen acties op regionaal niveau en verdiepende activiteiten van de scholen, vraagt om een goede ordening van ervaringsgegevens die bekend zijn bij de school zelf, de Inspectie, evaluaties in het kader van het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid, schoolbegeleiding en andere relevante bronnen. Een dergelijke inventarisatie vormt een eerste stap in het uitvoeringstraject.
Als de analyses met behulp van de kwaliteitslijst Kansschool het mogelijk maken, worden de volgscholen in drie groepen verdeeld waarbij iedere groep scholen in de plannen een accent gaat leggen dat past bij de geconstateerde problematiek in Drenthe in het rapport van Sardes/ITS. Elke groep vormt een netwerk waarbinnen ervaringen en successen worden uitgewisseld.

Regionale acties

• De vertaalslag van de uitkomsten van het Sardes-Its-onderzoek naar acties op het terrein van taal/begrijpend lezen, de rol van ouders en het stimuleren van het hebben van hoge verwachtingen van doelgroepleerlingen.
  
• Het ontwikkelen van een model om te komen tot regionaal taalbeleid po-vo, waarin meegenomen is het inburgeringsbeleid;
  
• Het waar nodig introduceren van een schoolverbeteringstraject zoals Bouwen aan Adaptieve scholen of Argonaut (verbetering van de effectieve instructievaardigheden van leerkrachten);
  
• Het inpassen van het beleid voor Onderwijskansenscholen in het Goa-beleid
  
• Het actief benutten van de bovenlokale in- en output van de Drentse monitor voor onderwijs en jeugd;
  
• Het leggen van een relatie tussen lokaal onderwijs- en jeugdbeleid en de sociaal, economische ontwikkeling in de regio.
  
• Het verbeteren van de overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs. Hierbij zal worden gekeken naar regionale acties op het terrein van taalbeleid, ouderbeleid, zorgbeleid en uitwisseling van gegevens tussen primair en voortgezet onderwijs.
  
• Het geschikt maken van de kwaliteitslijst Kansschool voor gebruik binnen de AZC-scholen of -afdelingen binnen reguliere basisscholen. Daarbij zullen de standaarden van het Integraal School Toezicht worden benut en zal overleg worden gevoerd met de inspectie.
  
• Een pilotproject voor het verbeteren van de schoolloopbaan van autochtone doelgroepleerlingen, Molukse leerlingen en woonwagenleerlingen in Drenthe.
  

De voorgenomen regionale acties zullen verder worden uitgewerkt in de periode 1 februari - 1 april 2002. Parallel hieraan zullen met de volgscholen de ontwikkelingsplannen worden opgesteld naar aanleiding van de analyse Kansschool.

5 Organisatiestructuur

5.1 Uitgangspunten

De bovenlokale samenwerking van de aanpak van Onderwijskansenscholen krijgt vorm door gebruik te maken van de bestaande infrastructuur, de opgebouwde netwerken en relaties.
Daarbij is uitgangspunt van handelen, dat verantwoordelijkheden van de verschillende partners worden gerespecteerd, danwel actief aangesproken.

Het beleid voor de Onderwijskansenscholen vormt integraal onderdeel van het GOA-beleid. Dit betekent dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de vaststelling van de lokale vertaalslag van dat beleid, na het op overeenstemming gerichte overleg met de betrokken schoolbesturen.

De school vormt de spil in de ontwikkeling van het beleid. Zoals eerder aangegeven is het van belang vanaf het begin de linken te leggen met bijdragen van anderen in en om de school. Gedacht kan worden aan schoolmaatschappelijk werk, de peuterspeelzaal/kinderopvang, de GGD, welzijn (naschoolse activiteiten) en de aansluiting met het voortgezet onderwijs. De analyse op de onderwijskansenscholen legt die linken. Herijking van bestaande activiteiten is eveneens onderdeel van het analyseproces. Vanuit de gedachte dat verandering/verbetering het meest effectief tot stand komt als betrokkenen zèlf verantwoordelijk zijn voor het proces, mag duidelijk zijn dat de leerkrachten, de schoolleiding en de ouders belangrijke partijen zijn.

De Inspectie wordt ingeschakeld om te bekijken of de Kansplannen passen bij de afspraken en conclusies uit de RST/IST-rapportages. De Inspectie heeft op schoolniveau een controlerende taak ten aanzien van proces, inhoud en opbrengst in de uitvoering van de plannen.

Op basis van de aanwezige expertise en de groeiende samenwerking tussen organisaties in Drenthe, wordt er in eerste instantie gekeken naar de inzet van de Drentse organisaties (SABD, Hogeschool Drenthe, Onderwijsvoorrang Drenthe). De betrokken organisaties hebben de verantwoordelijkheid om scholen inzicht te geven in relevant aanbod dat op de markt is, ook van organisaties buiten Drenthe. Daarnaast zal in het kader van de regionale acties gezocht worden naar relevante samenwerkingspartners op de diverse onderdelen.

In het kader van de afspraken tussen gemeenten en de School-, Advies- en Begeleidingsdienst Drenthe (SABD) kunnen scholen hun trekkingsrechten vraaggericht inzetten voor de uitvoering van de Kansplannen.

Met instellingen uit de sfeer van zorg en welzijn worden op functionele basis afspraken gemaakt. Via de bestaande netwerken en contacten wordt dit aangestuurd.

Kobalt voor onderwijs en jeugd vervult de procescoördinerende rol.

5.2 Vormgeving

Het Onderwijskansenplan Drenthe is het richtinggevende document voor de samenwerkende gemeenten voor de planperiode 2002 tot en januari 2006.
Er is een stuurgroep gevormd, bestaande uit de wethouders van onderwijs van de samenwerkende gemeenten.
De stuurgroep komt na vaststelling van het Onderwijskansenplan minimaal één keer per jaar bij elkaar en is eindverantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid.
De gemeente Hoogeveen treedt op als contactpunt voor het ministerie en vervult de rol van budgethouder.

In het voortraject is een begeleidingscommissie gevormd bestaande uit drie ambtenaren namens de belanghebbende gemeenten, drie vertegenwoordigers namens de schoolbesturen, de directie van de SABD en Onderwijsvoorrang Drenthe. Deze begeleidingscommissie gaat, na goedkeuring van dit plan, de rol van projectgroep vervullen. Daarbij zal het aantal vertegenwoordigers van de schoolbesturen worden teruggebracht tot twee. Dat betekent één vertegenwoordiger namens het schoolbestuur van rooms katholiek onderwijs en één namens de schoolbesturen van het protestants christelijk onderwijs in Drenthe. De drie ambtenaren vertegenwoordigen elk een regio van de provincie. Zij vervullen de intermediaire rol naar collega's van de andere deelnemende gemeenten in hun regio en één van hen vertegenwoordigt het bestuur van het openbaar onderwijs

De projectgroep komt in de fase van analyse en planopstelling tenminste vier keer bij elkaar en in de fase van uitvoering ten minste twee maal per jaar. In de projectgroep worden taken en verantwoordelijkheden tussen de diverse geledingen besproken en geregeld. De projectgroep bewaakt de voortgang van de uitvoering van het Onderwijskansenplan Drenthe..

Kobalt voor onderwijs en jeugd heeft een projectleider aangesteld, die onder verantwoordelijk van de stuurgroep de coördinatie van de uitvoering van het Onderwijskansenplan Drenthe verzorgt. Hij informeert de projectgroep over de algehele voortgang.
De projectleider is verantwoordelijk voor de communicatie en aansturing van alle betrokkenen en de uitvoering van het Onderwijskansenplan. Voor een aantal organisatorische en administratieve taken wordt de projectleider bijgestaan door een projectassistent.