Algemeen overleg herijking gewichtenregeling 23 november 2005
Tweede Kamer

Het voorstel dat ter tafel ligt dateert van begin oktober. De essentie: 0.3 voor kinderen met ouders met maximaal lbo/vbo, 1.2 voor kinderen waarvan een van de ouders maximaal basisonderwijs heeft en de andere maximaal lbo/vbo. Een drempel van 6,4%. Zie voor een beknopt overzicht het persbericht over de herijking op webpagina http://www2.minocw.nl/persbericht.jsp?pageID=9735&jaar=2005.

Eerste termijn
De Kamerleden zijn het onderwerp een beetje zat en vinden dat de minister nu maar eens met een definitief voorstel moet komen. Ook hebben ze nog vragen en aanvullingen. Hieronder zijn deze gegroepeerd per thema.

Drempel
Slob van de Christen Unie vindt dat de drempel lager moet of helemaal weg. Argument:: er komen nu meer kinderen in aanmerking voor gewichtengeld, dan moet er ook meer geld naartoe. Bovendien zijn de plattelandsgemeenten niet tevreden. Hij verwijst naar een artikel in NRC Handelsblad waarin de Friese gedeputeerde Mulder wordt geciteerd. Mariëtte Hamer, PvdA, sluit zich daarbij aan en klaagt ook over effecten op schoolniveau in de G4. Paul Jungbluth van Groen Links legt nog maar eens uit hoe de drempel uitwerkt op plattelandsscholen en vindt ook dat de drempel weg moet. Margot Kraneveldt van de LPF wil meer geld: ‘Vinden we 22 achterstandskinderen dan acceptabel’ en VVD-er Fadime Örgü vindt dat er goed moet worden geluisterd naar signalen uit het veld en dat de Kamer goed moet worden geïnformeerd. Jan de Vries van het CDA pleit niet voor geld erbij. En bij het verlagen van de drempel worden de herverdeeleffecten nog groter. Ursie Lambrechts van D66 zegt er niet veel over en Fenna Vergeer van de SP vraagt zich af of met een drempel van 6,4% het probleem dat scholen met autchtone achterstandsleerlingen te weinig profiteren wel wordt opgelost.

De minister zegt in haar antwoord dat de herijking is bedoeld om de balans te herstellen. De berekening van Junghbluth klopt. Bij de oude regeling krijgt een school pas extra middelen als van de 200 leerlingen meer dan 72 kinderen gewicht 0.25 hebben. Bij nieuwe regeling krijgt dezelfde school met 72 0.3-gewichtenkinderen en een drempel van 6,4% 9 extra. Dat Friesland beweert dat het nog niet genoeg is is niet onderbouwd. Misschien krijgen ze minder meer. Bovendien hangt het van de combinatie van de gewichten af (0.3 en/of 1.2) wat scholen werkelijk krijgen.
Herverdeeleffecten zijn een logisch gevolg. Compensatieregeling betekent vooral dat degene die voordeel bij dde nieuwe regeling hebben, dat voordeel langzamer gaan krijgen
Het budgettaire kader staat vast. Dus de kamer moet maar aangeven waar het geld vandaan moet komen. Deze regeling is een mengeling van pedagogisch-didaktische en financiele overwegingen. De invoering van een gewicht 0.3 en een drempel van 6,4% betekent dat er 21 miljoen naar kleinere gemeenten verschuift. De minister noemt dit een stap in de goede richting.

Diploma van de ouders
Slob vraagt zich af of het de school is die uitmaakt wat het diploma waard is van een ouder uit het buitenland. De Vries maakt zich dezelfde zorgen en ziet ook administratieve belasting voor scholen opdoemen. Vergeer stelt voor de registratie op lokaal of landelijk niveau te organiseren.

De minister zegt in haar antwoord dat de school moet afgaan op wat ouders aangeven. Er is een brochure Leerlingenadministratie en gewichtenregeling die gebruikt kan worden en er is een IBG diplomaregister. Er komt ook een handreiking. ‘De start is in 2007, we moeten scholen goede instrumenten geven. De eerste telling is op 1 oktober 2006, dan kijken we welke problemen zich voordoen.’

Schipperskinderen
Slob vindt dat schipperskinderen in de nu voorgestelde regeling tekort komen. ‘Zij hebben een aparte problematiek.’ Ook Lambrechts is bang dat we ‘componenten missen bij schipperskinderen en vluchtelingenkinderen als die onder de gewone gewichtenregeling vallen.’

De minister is ertegen uitzonderingen te maken, maar ziet het probleem. Daarom gaat ze een beperkt bedrag – 1 miljoen – van de gewichtenregeling afzonderen om speciaal aan te wenden voor schipperskinderen. Kinderen van vluchtelingen komen in een schakelklas.

Taaltoets
Over de taaltoets is het laatste woord nog niet gezegd, afgaand op de emoties die de toets oproept bij de kamer en de minister. De CU wil hem helemaal niet. De PvdA vindt het goed zolang hij is ingebed in taalbeleid, maar hij mag niet op een later moment toch als herverdelingsinstrument worden ingezet. Het geld moet trouwens naar de scholen, niet naar de ontwikkeling van instrumenten. De LPF is het daarmee eens. Ook D66 vreest dat het straks toch een bekostigingsinstrument wordt. En de SP vraagt zich verbaasd af of we nu pas gaan onderzoeken hoe we diagnoses moeten stellen en welke programma’s er nodig zijn.

De minister geeft geen duidelijk antwoord. Ze wil weten met welke taalachterstand kinderen binnen komen. ‘Om aan te geven wat het resultaat van het beleid is moeten we het begin weten.’ Met de diagnostische taaltoets moeten scholen vervolgens taalbeleid inzetten. Het formuleren van taalbeleid wordt verplicht voor alle scholen en taalbeleid uitvoeren kennelijk ook. ‘Ik wil weten welke programma’s effect hebben.’ Maar ook wil ze zich kunnen verantwoorden. ‘De taaltoets moet aantoonbaar maken dat er extra geld nodig is.’ Maar de toets is niet bedoeld voor de Algemene Rekenkamer. Tijdens haar vertoog over de taaltoets wordt de minister veelvuldig geïnterrumpeerd.

Opleidingscriterium
Hamer vindt dat het opleidingscriterium alleen voor de moeder zou moeten gelden, zijnde het meest doorslaggevend. Bovendien zou er een aanvullend criterium moeten komen, geen etniciteit maar postcodes of zoals in het VO probleemcumulatiegebieden. Kraneveldt signaleert een opmerkelijk gevolg: een kind van een moeder met vbo en een vader met basisonderwijs weegt 1.2, een kind van een alleenstaande moeder met vbo 0.3. ‘Dat is raar.’ En wat als de ouders van het 1.2-kind scheiden en het kind blijft achter bij de 0.3-moeder, vraagt Lambrechts aanvullend. Dan stapelen de problemen voor zo’n kind zich nog meer op! Ook zij pleit voor het ontwikkelen van toegevoegde criteria bij probleemcumulatiekinderen. Ook De Vries vindt dat moet worden onderzocht of er een aanvullend criterium moet komen en stelt voor een rugzakje in te voeren voor achterstandsleerlingen.

De bekostiging is op schoolniveau, dus het effect zal beperkt zijn, zegt de minister. Wel gaat zij onderzoeken of er problemen kunnen komen. Op dit moment is er geen zicht op hoe groot de groep is. Het punt wordt opgenomen in de monitor.

Optelsom van maatregelen
Hoewel strikt genomen niet aan de orde, gaven verschillende kamerleden blijk van hun verontrusting dat alle maatregelen bij elkaar voor sommige scholen wel erg nadelig uitpakten. Hamer vraagt of er een plaatje is of kan komen van wat de effecten van de gezamenlijke maatregelen zijn. Ook Vergeer vraagt om een overzicht van lopende initiatieven die op scholen bekostigd zijn uit oab-geld en tengevolge van de diverse ingrepen nu worden geschrapt. Veel initiatieven werden ook additioneel bekostigd en ook die middelen vervallen. Vergeer wil weten hoe besturen daarmee omgaan. Een en ander wordt gelardeerd met een verwijzing naar de gedeputeerde uit Friesland en andere signalen uit het veld.

Maar de minister is er ongevoelig voor. ‘In mijn brief van 24 oktober 2005 heb ik aangegeven wat de gevolgen van de bezuinigingen op verschillende gebieden zijn. Ik ga dat niet voor scholen apart uitrekenen. Bovendien ga ik niet over de ID-banen. Het wegvallen van OALT was een wens van de Kamer. De gedeputeerde van Friesland moet maar met cijfers komen om zijn stelling te onderbouwen.’

Schakelklassen
De definitie van de schakelklassen zou worden verrruimd, dat is niet gebeurd, stellen Hamer en Örgü. Kraneveldt vindt het raar dat de pilots nog niet zijn geëvalueerd als de regeling ingaat. Vergeer ziet als bezwaar dat de schakelklas segregatie in de hand werkt. Bovendien bemoeit de overheid zich met onderwijsinhoud.

De pilots lopen goed, meldt de minister. Ook leiden de ervaringen ertoe dat vernieuwingen worden doorgevoerd, bijvoorbeeld het combineren met het regulier programma. Regie-afspraken zijn belangrijk, en dat loopt goed in de pilots. Er is een lokale educatieve agenda en daarmee worden afspraken gemaakt over vve, schakelklassen, huisvesting enzovoort. Ze geeft toe dat de timing niet optimaal is maar voert aan dat er weinig tijd was en dat ze de ontwikkelingen nauwlettend volgt.

Leerplusarrangementen VO
Het grootste knelpunt is het bekostigingsniveau. De kamer houdt vast aan bekostiging per vestiging, niet op BRIN. Vooral kleine scholen, met maar een nevenvestiging, zouden anders wel eens tekort kunnen komen.

De minister vindt het onzin om voor iets dat misschien op twintig scholen een knelpunt op kan leveren het hele bekostigingssyteem te veranderen. Ze wijst erop dat dit tot uitstel leidt en dat de vestigingen met administratie worden opgezadeld. Ten slotte belooft ze de besturen te zullen aanspreken als vestigingen niet voldoende geld ontvangen voor hun populatie. Ook zal het punt worden opgenomen in de monitor. De monitor Leerplusarrangementen wordt nu ontwikkeld.

Overige onderwerpen
De CU vreest uitvoeringsproblemen bij de gewichtenregeling zoals hij nu voorligt.
De PvdA wil weten hoe de financiering na 2010 wordt.
De PvdA wil weten hoe het verder gaat met VVE: wat gaat de minister daarmee doen, hoe gaat het met de structurele invoering van de voorschool?
De VVD vraagt wat minister doet aan ouderparticipatie.
De SP wil bij de stichting van een nieuwe school niet alleen een plafond van 80% achterstandsleerlingen, maar ook van 80% ongewogen leerlingen.’Nieuwe scholen moeten een afspiegeling zijn van de wijk.’
Ook wil de SP dat een school verplicht handelingsplannen moet hebben om in aanmerking te komen voor extra geld.
Breed gedragen is de vraag hoe het nu verder gaat, wanneer de kamer zich kan uitspreken over een definitief voorstel.

Antwoord van Van der Hoeven

• Er komt een onderzoek naar een aanvullend criterium. Daarbij wordt naar taalachterstanden gekeken, maar ook naar probleemcumulatiegebieden of andere problemen.
• De overgangsregeling duurt vier jaar. In die tijd kunnen scholen omschakelen. Er komt 12 miljoen vrij in 2010. In overleg met de kamer wordt bepaald wat daarmee gebeurt. Dit overleg vindt plaats bij de begrotingsbehandeling voor 2010, bijvoorbeeld in mei.
• Ouderparticipatie: er is inmiddels een intentieverklaring getekend. Er komt een Platform allochtone ouders, waarvan Forum ‘hoofdaannemer’ is.
• Vve: er komt binnenkort een brief met de stand van zaken rond de motie Van Aartsen/Bos. Daarin gaat het ook over vve en de verdere uitwerking doorlopende leerlijnen.
• De Amvb komt in mei 2005. Inhoudelijke aanpassingen moeten voor die tijd zijn doorgevoerd. In mei is het go of no-go. De nieuwe regeling gaat in per 1 augustus 2006, de teldatum van de opleiding van de ouders is 1 oktober.

• Het vaststaande budgettaire kader heeft beperkende effecten, we moeten extra geld hebben
• er is een cumulatie van maatregelen. Ik zie de toelichting van de gedeputeerde via de minister graag tegemoet
• de drempel moet 3% worden
• De CU is blij met toezegging dat er een apart budget komt voor schipperskinderen.

• Is ook blij met toezegging schipperskinderen
• De casus Friesland is niet heilig, kijk ook naar Vlaardingen en deelraad Amsterdam. Er moet nader onderzoek komen naar effecten van de stapeling van maatregelen. Er mag niet minder geld beschikbaar zijn
• Stelt vast dat het budgettair kader volgende week bij de begrotingsbehandeling op de agenda komt.
• achterstand heeft soms wel een kleur. Ik kijk uit naar de aanvullende criteria die de minister gaat ontwikkelen
• leerplusarrangementen: kan de uitleg daarover in een brief? Uitstel vind ik niet erg.

• veel 0.9-leerlingen worden nu 0.3. De achterstand ligt niet allemaal aan taal. Ik wil los van oab praten over taalachterstand
• behoud jonge docenten en koppel dat eventueel aan de maatregel autochtone leerlingen
• Professor Meijnen zegt: sociale ongelijkheid wordt op scholen vertaald in ongelijkheid van schoolprestaties. Een voorstel om de drempel weg te halen of te verlagen zal GL steunen.

• Is blij met monitor taalbeleid
• Wil de problematiek van de eenoudergezinnen nader bekijken, en wil gauw omvang groep weten

• Vindt de taaltoets een goed middel om effect taalbeleid te meten
• Is tevreden met het antwoord van de minister over haar vraag naar ouderparticipatie, ziet de intentieverklaring als goed begin
• Is blij met de verklaring dat de definitie van schakelklassen wordt opgerekt
• Wil evenals Hamer graag een schriftelijke toelichting van de uitvoering van de leerplusarrangementen.

• Signaleert dat er kinderen zijn die als functioneel analfabeet groep 8 verlaten. Daarom dringt zij aan op handelingsplannen. Een nulmeting is niet nodig, goede methoden zijn nodig. Gaat het nou om scholen afrekenen of kinderen helpen
• Diploma ouders: moeten we daar werkelijk scholen mee belasten
• Op de drempel komen we terug bij de begrotingsbehandeling
• Maakt zich zorgen dat taalbeleid ook papieren beleid kan zijn. Daarom moet ook een taalprogramma voor kinderen verplicht zijn.

• Het budget staat vast en als de kamer de drempel lager wil of helemaal weg moet ze aangeven waar dat vandaan moet komen. Wat snijden we dan weg
• We moeten ons beleid niet afhankelijk maken van een gedeputeerde uit Friesland of Vlaardingen. We zullen nog wel meer brieven krijgen van mensen die vinden dat ze te weinig geld hebben. Iedereen met kritiek is welkom, maar niet afgaan op krantenartikelen.
• Leerplusarrangement licht ik schriftelijk toe.
• Aanvullende criteria kom ik op terug
• Brief van 24 oktober ga ik niet vertalen op schoolniveau. Is ook niet nodig, de besluiten worden ook op macro niveau genomen
• Leerplusarrangement: uitstel heeft consequenties, cumiregeling bevriest. Maar ik kom hierop terug in brief.
• Eenoudercriterium: we gaan monitoren wat er gebeurt als ouders scheiden en hoe groot het effect is.
• Het is aan de scholen zelf welke methoden ze gebruiken en hoe ze taalbeleid vormgeven
• Over de kwestie van functioneel analfabete kinderen komt een brief.

Susan de Boer
25-01-2006

Download: Algemeen overleg herijking gewichtenregeling 23 november 2005 (51 kB)

Lezersreacties

Geef een reactie op dit artikel
	Lees voor het plaatsen van uw reactie eerst het reglement door.
Uw naam
Uw e-mailadres
Uw reactie
	U kunt nog 500 tekens invoeren
	Nieuw plaatje laten zien.