Verslag Algemeen Overleg Gewichtenregeling
Tweede Kamer, 23 juni 2005

Aanwezige kamerleden:
Mariëtte Hamer, PvdA, Fadime Orgü, VVD, Naïma Azough, GL, F. Vergeer, SP, Margot Kraneveldt, LPF, A. Slob, CU, Bas van der Vlies, SGP, Ursie Lambrechts, D66, N. Eski, CDA

Voorzitter: Clemens Cornielje


Eerste termijn

Algemeen
Bijna alle fracties merken op dat zij in verwarring zijn over het doel en het onderwerp van het overleg, omdat er woensdag in de Volkskrant een interview met de minister heeft gestaan waarin zij zegt de taaltoets nog niet volledig te willen invoeren, waardoor er gelden vrijkomen om scholen in de grote steden te compenseren. Zij wil met pilots eerst onderzoeken op welke manier de taaltoets ingezet kan/moet worden. Een brief aan de kamer van 23 juni   noemt als gespreksonderwerpen:

• Herverdeeleffecten (hieronder valt het voorstel de taaltoets uit te stellen)
• Invoeringstraject (hieronder valt de fasering)
• Pilots taaltoets
• Twee gewichten i.p.v. drie

• Als je het aantal leerlingen uitbreidt die moeten profiteren, moet er geld bij
• Opleidingsniveau van de ouders is onvoldoende als criterium, de omgeving is ook belangrijk. Bij de leerplusarrangementen wordt ook gerekend met cumulatiegebieden, waarom niet dezelfde systematiek bij het po? Je zou ook de sociaal-economische situatie van ouders als criterium kunnen nemen.
• De motie Verhagen is verdisconteerd in de gewichtenregeling. Daardoor gaat het niet om 11 miljoen inkrimpen in de grote steden, maar om 30 miljoen. Dat brengt onrust bij de scholen.
• Het geld van de motie Verhagen wordt drie keer uitgegeven. Dat is toch geen nieuw geld. Het wordt wel geoormerkt: voor schakelklassen.
• De afgelopen weken hebben we veel petities gekregen uit het veld. Ik ben blij dat de minister nog met hen gaat overleggen.

• Opleidingsniveau van de ouders is een goed criterium. Daar moet je niet teveel facetten bij betrekken, dat wordt maar bureaucratisch.
• Voor de VVD is de effectmeting belangrijk. Wat hebben we aan deze gewichtenregeling. De minister verwacht van de scholen dat zij de voortgang van de leerlingen meten, de VVD wil de scholen daartoe verplichten.
• De VVD wil heldere doelstellingen zodat je kunt meten wat er met de gelden gebeurt. Die doelstellingen willen hier formuleren. Bijvoorbeeld op het gebied van doorstromen naar HAVO/VWO.

• De gewichtenregeling wordt steeds minder. Eerst aanscherping van norm voor 1,25. logisch dus dat het met deze leerlingen slechter gaat. Nu komt er een taaltoets en twee of drie gewichten.
• In verschillende brieven en bijlagen worden verschillende cijfers gehanteerd. Om hoeveel leerlingen gaat het nu, om hoeveel geld gaat het nu.
• De minister moet ook onderzoek van het GION meenemen. Hierin staat dat opleidingsniveau van de ouders alleen onvoldoende criterium is.
• Het geld van de motie Verhagen geven we opnieuw uit. Dus de bezuinigingen in de G4 vallen hoger uit.
• Ook wij vinden het belangrijk goed te meten. Het LBK zoals dat er nu is, met duidelijke doelstellingen, moet blijven. Anders creëren we achteruitgang van allochtone leerlingen.

• Vergeleken met de brief oktober zijn we niet erg opgeschoten.
• We zijn het eens met de verdeling van verantwoordelijkheden over schoolbesturen en gemeenten. Maar de uitwerking is niet goed, doordat het budgettair neutraal moest. Op het platteland moet verbetering komen, maar ook in de grote steden. Nu komt er verdringing. Wil de minister dat voor haar verantwoordelijkheid nemen?
• Naast uw weblog lees ik ook het weblog van CDA-kamerlid Jan de Vries: hij wist dinsdag al wat u woensdag in de Volkskrant ging zeggen. Dat vond ik gênant. Ook omdat u via de Volkskrant communiceert en niet met ons.
• Brief die er nu ligt: we zijn er niet uit. We moeten structureel oplossingen bedenken.

• We krijgen een brief waarin het voorstel wordt ingetrokken en geen nieuw voorstel wordt gedaan. De minister moet haar huiswerk overdoen.
• Leervaardigheid hangt samen met opleidingsniveau van de ouders.
• Er moet een eind komen aan de concentratie van achterstandsleerlingen. Er is verschil tussen scholen. Volgens het PISA-onderzoek hangt dat verschil samen met de achtergrond van de leerlingen. Dus moeten we investeren in gemengde scholen. De nieuwe gewichtenregeling zou een prikkel tot mengen moeten bevatten. Een soort mengbonus. Dat is ook belangrijk voor scholen met dubbele wachtlijsten. Anders gaan scholen er financieel op achteruit als ze verwitten.
• Kunnen we de armoedemonitor van et CPB niet gebruiken als criterium voor scholen die in probleemcumulatiewijken staan?

• Opleiding ouders is als onderscheidend criterium juist. Sociaal-economische factoren zijn moeilijker te duiden.
• Verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en schoolbesturen is in principe juist. Maar wat als er tegengestelde belangen zijn? Hoe moet dan de uitwerking zijn?
• De minister heeft het over een kwaliteitsdialoog. Kan een gemeente een school dwingen tot integratiebeleid?
• De budgettaire consequenties van de herverdeling zijn fors. Er moeten additionele middelen bij om het goed te regelen. Als het budgettair neutraal moet, laten we dan de inhoudelijke discussie niet laten ondersneeuwen door de financiële.

• De minister heeft het steeds over extra geld. Dat is wrang voor de scholen die erop achteruit gaan.
• Met de motie Verhagen halen we het geld voor autochtone leerlingen weg bij allochtone. Ik stel voor dat er ook een motie Van Aartsen komt, en een motie Dittrich, om dat weer recht te zetten.
• Sinds vorig jaar is er niets veranderd. Het lijkt wel een reboundvoorziening voor een moeilijk opvoedbaar kabinetslid.
• Het verhaal kent twee overwegingen: een pedagogisch-didactische en een financiële. Dat moet je uit elkaar houden. In de brief lopen overwegingen door elkaar heen.
• Resultaat: waarom doen we eigenlijk onderwijsachterstandenbeleid, wat willen we bereiken? We moeten input en output factoren naast elkaar leggen om te evalueren.

• Opleiding van de ouders is voorspellend.
• Welke concrete effecten zullen de maatregelen hebben, met name in de G4?

• We voelen er niet voor een route te starten als we niet weten waarheen die leidt. De voordelen van de nieuwe regeling moeten wel opwegen tegen de nadelen. De huidige gewichtenregeling is niet zo slecht, maar hij kan beter.

• We willen geen toets, en dus ook geen pilots voor de toets. Op zo'n jonge leeftijd is een toets niet betrouwbaar.
• Vorig jaar was CDA nog tegen kleutertoets, nu is Eski voor pilots.

• Dapper van de minister dat ze een idee heeft over de taaltoets. Vraag: hoeveel kinderen kunnen eigenlijk meedoen?
• Het is een goede zaak dat de minister kiest voor een pilot en evalueren.
• Ook goed dat uitgespaard geld naar scholen in de grote steden gaat. Vraag; gaat het daarbij om scholen die nu boven de tachtig procent gewichtenleerlingen zitten?
• We moeten keuzes maken. we kunnen het nu op deze manier oplossen, volgend jaar zien we dan wel weer verder.

• Scholen hebben er belang bij als kinderen laag scoren. Dat levert een hoog gewicht op.

• Taaltoetsgelden zijn incidenteel. De problemen zijn structureel.
• Het irriteert me dat steeds die taaltoets terugkomt. Die hebben we allang afgestemd.
• Op zijn weblog zegt Jan de Vries dat het CDA van de taaltoets af wil. Het CDA-kamerlid Eski creëert hier weer ruimte.

• Stop toch met die taaltoets. Het is geen diagnostisch instrument, maar bureaucratische slagboomdiagnostiek.
• Hoe weet u dat een kwart van de leerlingen in aanmerking komt voor de taaltoets? En als dat zo is, waarom dan nog een toets en niet meteen doorberekenen?

• Er wordt incidenteel geld gebruikt voor een structureel probleem. Maar het moet structureel en substantieel zijn.
• Geen taaltoets. Het hoogste gewicht gaat dus weg. Als het budgettair neutraal moet, laten we dan niet de inhoudelijke discussie laten ondersneeuwen door de financiële.

• Je wilt zware achterstanden meten en er geld op zetten. Raar dat je dan van te voren al weet dat het 25 procent van de leerlingen zal zijn.
• Ik heb niets tegen kleutertoets. Je kunt het instapniveau meten en de toegevoegde waarde van de school. Maar het is niet een instrument om geld aan te koppelen. Als we kinderen met zware taalachterstanden extra willen bekostigen, kan het zo niet.
• Als we het niet willen meten voor de bekostiging, moet je schattingsfactoren gebruiken. Sociaal-economische situatie of opleidingsniveau van de ouders.
• Ik heb vragen over de pilots. Misschien is het wel een goed instrument. Als dat niet zo is, moeten we inschatten op andere factoren.

• Het gewicht van 2,4 wordt geschrapt, daar is het CDA blij mee. Vrijkomend geld moett ter compensatie naar de G30. We willen niet structureel af van de taaltoets, maar wel nu de effecten verzachten. Uit pilot moet blijken of het goed is.
• In het verleden hebben we gezegd dat er een vorm van taaltoets kan zijn. Maar het moet met weinig bureaucratie. Je mag taaltoets niet gebruiken voor bekostiging, wel als instrument om achterstanden te meten.
• Het geld moet zo worden ingezet dat het recht doet aan de situatie.

• Ik snap niet waar dat gewicht van 2,4 vandaan komt. Dat is wel een geweldige hoofdprijs. De druk om die binnen te halen is hoog. Blij als dat anders kan.
• Kleutertoets kan werken als diagnostisch didactisch middel.
• Verwarring na brief: komt er nu een pilot zonder geld? En daarna invoering met geld? Maar juist het geld maakt het zo lastig.
• Ik vraag de minister met een voorstel te komen om de G4 niet de rekening te laten betalen. Er moet niet alleen een overgangsregeling komen.

• Plafond is een straf voor zwarte scholen. Het bevordert niet dat witte kinderen naar zwarte scholen gaan.
• Tachtig procent gaat over een boekhoudkundige realiteit, niet de werkelijke realiteit.

• We zijn ervoor segregatie te voorkomen. Dat doen we door wijken te mengen en daar horen gemengde scholen bij. We moeten niet stimuleren dat het geld oplevert om op honderd procent achterstandsleerlingen te zitten.
• Er zijn scholen die hun onderwijskundig concept op allochtone leerlingen hebben toegesneden. Maar wij willen niet dat leerlingen geconcentreerd zijn.
• Dit moet ook gelden voor nieuwe scholen. Vraag is wel: hoe pakt het uit? Wat is tachtig procent? Van alle leerlingen? Van gewogen leerlingen? Van bekostiging?
• De SP is ook geen voorstander van concentratie van leerlingen zonder achterstand.

• Vreemd middel. Scholen die eenzijdig zijn samengesteld kunnen daar weinig aan doen.

• Een plafond van tachtig procent lijkt niet zinvol. Als het om maar tien scholen gaat, is het disproportioneel. Segregatie wordt veroorzaakt door de situatie en de keuze van de ouders.

• Hoe zit de redenering achter tachtig procent in elkaar? Scholen worden er niet witter van. Volgens onderzoek van Bosker maakt het vanaf vijftig procent niet meer uit. Ik pleit daar niet voor, maar ik begrijp het niet. Dit is weer verstrengeling van pedagogisch-didactische overwegingen en budgettaire.

• Wat zijn de consequenties van het plafond, worden scholen zo niet gestraft.

• Waar haal je het Oude Noorden in Rotterdam een wijk van tachtig procent vandaan.

• Na de verdeling is dat voor de autochtone achterstandsleerlingen iets gunstiger. Maar er blijft een drempel van 7 procent. Op het platteland gaan achterstandsleerlingen zeer gespreid naar scholen. Hoeveel autochtone leerlingen krijgen straks geen middelen? De drempel moet weg. Dit is geen modernisering maar een boekhoudkundige afrekening.

• Ons voorstel was drie procent. Vijf procent is wel een verbetering t.o.v. wat het was. Eens met GroenLinks: het wordt een rekenkundige exercitie i.p.v. een onderwijskundige.

• Als school heb je absorptievermogen, een drempel mag.

• Liefst helemaal geen drempel. Maar vijf procent is beter dan negen.

• Kan de minister garanderen dat de planning haalbaar is?

• Er komt steeds meer op tafel. Het Cfi heeft kritiek op de invoeringstermijn.

• Wat is de planning eigenlijk, er komen steeds andere varianten. Nu weer twee gewichten ipv drie.

• Het Cfi geeft aan dat de uitvoering per 1 augustus 2007 op problemen gaat stuiten. Er komt een enorme bureaucratie bij het tellen van oudergegevens.

• Het is een complexe materie. Haast onmogelijk om in twee jaar uit te voeren.

• Hoe wordt de gewichtenregeling ingevoerd,. Wordt er begonnen in groep 1?
• Kan de invoering op scholen met 1,25-leerlingen onmiddellijk plaatsvinden? Zo ja: doen.
• Als het Cfi niet klaar is voor invoering, moeten we er niet aan beginnen.

• Invoering vindt plaats in 2007. hoe en onder welke omstandigheden?

• Invoering per 1 augustus 2007 lijkt onmogelijk. We weten niet hoe de regeling eruit ziet. Draagvlak in het onderwijs is ook niet groot. Kan de minister uitleggen hoe de voorbereiding is geweest?

• En nu blijkt dat er maar twee varianten van de schakelklas overblijven. Bovendien leiden ze tot segregatie. Er zijn ook zorgen bij gemeenten en scholen over de doorlopende leerlijn van de VVE. Ze denken beide dat ze er niet meer over gaan.

• Uit pilots blijken allerlei problemen. Waarom doet de minister dit dan?

• We hebben toch deregulering en autonomie. Waarom regelt de minister dit zo strak?

• Laat de scholen zelf maar uitmaken hoe ze schakelklassen inrichten
• Ook VVE-groepen moeten gemengd zijn, aansluiten bij kinderopvangvoorzieningen of koppelen aan witte basisschool.

• Het kan me niet schelen hoe het heet, maar laat scholen zelf of met elkaar of met de gemeente uitzoeken hoe ze het inrichten. Nu heeft de minister een specifieke definitie van schakelklassen. Er lijken allerlei inschrijvingsregels te zijn waar men tegenop loopt.
• De vragen over VVE wil ik parkeren tot de begrotingsbehandeling.

• De ambitie om de doelgroep te verhogen van vijftig naar zeventig procent is goed, maar hoe weten we of het ook resultaat heeft? De aansluiting voor– en vroegschool is een probleem. Er moet een integraal beleid komen.
• CDA is blij met de toezegging van de minister dat de criteria verruimd worden. Hoe wil de minister de resultaten van de pilots verdisconteren in de uitvoering?

• Er is niks veranderd voor schipperskinderen, maar de gewichten veranderen wel. Daar wil ik uitleg over.

• Het is belangrijk allochtone ouders te betrekken bij de school. De minister laat het nu aan de scholen over. De VVD wil een actievere rol van de minister hierin.

• Wij zijn voorstander van programma's als Opstapje. Alle programma's moeten leiden tot verbetering van leerlingresultaten.

• Ouders moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Maar we moeten ze wel stimuleren. Welke rol zit de minister voor zichzelf om dat te doen?

• Eens met de zorgen om specifieke groepen. Neem daarin ook vluchtelingenkinderen op.

• Het rapport vergt een uitgebreide bespreking.

• We willen het rapport uitvoeriger bespreken.

• Teleurgesteld dat er nog geen reactie van de minister is op het advies. Wat ons betreft vinden we het belangrijk dat er naast een acceptatieplicht ook een weigermogelijkheid voor openbare scholen komt.

• De minister heeft toegezegd dat ze een reactie schrijft op het advies van de onderwijsraad. Maar het onderwijsveld ervaart knelpunten en zoekt nu al naar oplossingen. Dat betekent dat zij in een later stadium op juridische gronden teruggefloten kunnen worden. Dat is onwenselijk.

• Op de opleidingen moet er meer aandacht komen voor het lesgeven aan kinderen in achterstandssituaties.

• Ik ga helemaal nergens mee akkoord. Eerst wil ik de nieuwe informatie zien. Eerst moet er overleg komen met het veld. De minister doet net of er geen alternatief voor de taaltoets is. Die is er wel. De invoerdata vind ik te ambitieus.

• Er zijn wel punten opgehelderd. Taaltoets: er wordt dus gewerkt aan taalbeleid waarin de taaltoets een middel is. Ik zie de voorstellen van de minister tegemoet. Ook wil ik graag doelstellingen van de gewichtenregeling.

• Nog steeds heerst vaagheid. De effecten van het plafond zijn onhelder. Waarom zijn er geen cijfers van de achteruitgang van autochtone leerlingen. Hoe zit het met de verschillende cijfers in de verschillende brieven en bijlagen. Ik ben het niet eens met de gewichten 0,3 en 1,35. het hoogste gewicht mag niet hoger zijn dan tweemaal het laagste volgens het GION, waarom legt de minister dat naast zich neer. Ook vind ik dat de autochtone leerlingen het extra geld zo snel mogelijk moeten krijgen.

• Ik geef nog geen groen licht. Ik weet nog niet hoe 1,35 tot stand is gekomen. Waarom gebruiken we de armoedemonitor niet ook voor po.2007 halen we niet, daar moeten we snel duidelijkheid over krijgen.

• We willen een nieuwe gewichtenregeling, maar we weten niet hoe. We moeten wel opschieten. Ik zal de brief over de taaltoets afwachten en de brief over de herverdeeleffecten. Ik beveel de minister aan om nog eens te kijken naar de fasering bij de autochtone leerlingen en frictiefinanciering om de scholen iets te bieden.

• Er zijn kleine stapjes gezet, ik wacht de brief en het overleg af. Maar haal alstublieft de budgettaire en de pedagogisch-didactische overwegingen uit elkaar. De pilots taaltoets kunnen een didactisch aanknopingspunt vormen.

• We moeten niet de illusie hebben dat we het zonder ouders kunnen, de minister moet dit meer uitdragen. Uitleg over de tachtig procent stelt mij wel gerust.

• Ik weet niet wat het totale pakket wordt, ik wacht de berekeningen af. Ik geef geen fiat aan het totale pakket. En dan is er nog een taaltoets die misschien niet doorgaat. De steden mogen er niet op achteruit gaan. Dat kan de uitkomst niet zijn.

• In sociaal-economische situatie als factor zie ik niks, dat kan wel voor vo, niet voor po
• Doelstellingen formuleren doen we wel, je kan pas na verloop van tijd effecten zien. Dus niet ieder jaar.
• Misschien kunnen we de taaltoets ook anders inzetten.
• Somos lopen budgettaire en onderwijskundige overwegingen door elkaar heen.
• Ouders zijn inderdaad belangrijk.
• Door het etniciteitscriterium eruit te halen zullen er leerlingen buiten vallen die er nu binnen vallen. Dat is zo, maar dat wilden we ook.

Susan de Boer
06-07-2005

Lezersreacties

Geef een reactie op dit artikel
	Lees voor het plaatsen van uw reactie eerst het reglement door.
Uw naam
Uw e-mailadres
Uw reactie
	U kunt nog 500 tekens invoeren
	Nieuw plaatje laten zien.