 |
|
|
Instrumenten voor screening taalachterstand
 Er is onvoldoende duidelijkheid over de effectiviteit van spraaktaalscreening om het instellen van een formele screening bij jonge kinderen — waarbij uitsluitend op basis van een testuitslag wordt vastgesteld of nader diagnostisch onderzoek nodig is — te rechtvaardigen.
Dit concludeert TNO in een rapport over beschikbare instrumenten om taalachterstand op te sporen. Dit is het eerste deelrapport van het project ‘Screening op taalachterstanden en spraakstoornissen bij kinderen van 1 tot 6 jaar door de jeugdgezondheidszorg’.
De onderzoekers hebben de volgende instrumenten bekeken:
- Groninger Minimum Spreeknormen / Groninger Diagnostische Spreeknormen (GMS/GDS)
- Lexilijst Nederlands
- Tweetalige Lexiconlijsten:
- Turks-Nederlands
- Tarifit-Berbers-Nederlands
- Marokkaans-Arabisch-Nederlands
- Lexilijst Begrip (voorheen Taalbegripslijst Dreumesen)
- N-CDIs Lijsten voor Communicatieve Ontwikkeling (korte vormen)
- Nonsenswoord repetitietaak (NRT)
- Spraak- en taalNormen Eerste Lijns gezondheidszorg (SNEL) Van Wiechenonderzoek
- VTO taal 2-jarigen (VTO)
- Logopedisch screeningsinstrument (LSI) incl. taalscreeningsinstrument (TSI) voor 3-, 4-, 5-jarigen
- schoolvragenlijst (SVL)
- oudervragenlijst (OVL)
- Peabody, Picture Vocabulary Test-III-NL (PPVT-III-NL)
- Taalstandaard
Alle genoemde screeningsinstrumenten, behalve de tweetalige Lexiconlijsten, zijn ontwikkeld met het doel taalachterstand bij kinderen met Nederlands als eerste taal op te sporen. De oorzaak van die taalachterstand (taalontwikkelingsstoornis of blootstellingsachterstand in de eerste taal) kan hierbij niet onderscheiden worden. Er zijn geen screeningsinstrumenten om een blootstellingsachterstand in het Nederlands als tweede taal te identificeren. De onderzoekers formuleren onder meer de volgende aanbevelingen:
- Een formele spraaktaalscreening bij jonge kinderen is niet aan te bevelen. Een minder formele vorm van signaleren van taalachterstanden, waarbij vooral gebruik wordt gemaakt van kennis en ervaring van professionals, ligt meer voor de hand.
- We bevelen aan om in het kader van de signalering van taalontwikkelingsstoornissen een instrument of hulpmiddel voor de JGZ te ontwikkelen waarmee de eerste taal van anderstalige kinderen kan worden beoordeeld.
- We bevelen aan de ontwikkeling van een landelijke richtlijn Spraaktaal zo spoedig mogelijk te starten.
- Het is wenselijk dat er een instrument wordt ontwikkeld voor de JGZ waarmee de taalomgeving van het kind zo goed mogelijk in kaart gebracht kan worden.
- Het voorkomen of verminderen van een taalachterstand is beter dan vroegtijdige opsporing ervan. Primaire preventie verdient aandacht.
Screening op taalachterstanden en spraakstoornissen bij kinderen van 1 tot 6 jaar door de jeugdgezondheidszorg.
Deelrapport 1: inventarisatie van instrumenten
C.P.B. van der Ploeg, C.I. Lanting, F. Galindo Garre, P.H. Verkerk.
Leiden: TNO, 2007, 106 p.
Te downloaden van www.tno.nl.
Een tweede deelrapport richt zich meer op de wijze waarop JGZ-instellingen nu verwijzen naar voor- en vroegschoolse educatie-programma's. In dit rapport beveelt TNO aan om te komen een landelijk advies over effectieve VVE-programma's en de daarmee samenhangende doelgroepcriteria, waar gemeenten hun voordeel mee kunnen doen bij het vaststellen van de doelgroep op lokaal niveau.
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE): rol van de Jeugdgezondheidszorg.
Deelrapport 2: Behorend bij het project ‘Screening op taalachterstanden en spraakstoornissen bij kinderen van 1 tot 6 jaar door de Jeugdgezondheidszorg
C.P.B. van der Ploeg, C.I. Lanting, P.H. Verkerk.
Leiden: TNO, 2007, 48 p.
Te downloaden van www.tno.nl.
www.nji.nl
16-07-2008
|
|
